03Γ. Παραλληλόγραμμο – ορθογώνιο – ρόμβος – τετράγωνο και ιδιότητές τους
ΘΕΩΡΙΑ
03Γ.3.α 📘 Τι είναι παραλληλόγραμμο;
Παραλληλόγραμμο είναι το τετράπλευρο που έχει τις απέναντι πλευρές του παράλληλες ανά δύο.
Στο παραλληλόγραμμο \(ABΓΔ\):
\(AB\parallel ΓΔ\)
\(AΔ\parallel BΓ\)
03Γ.3.β 📘 Βασικές ιδιότητες παραλληλογράμμου
Σε κάθε παραλληλόγραμμο:
• οι απέναντι πλευρές είναι ίσες,
• οι απέναντι γωνίες είναι ίσες,
• δύο διαδοχικές γωνίες είναι παραπληρωματικές,
• οι διαγώνιοι διχοτομούνται.
Για το \(ABΓΔ\):
\(AB=ΓΔ,\quad AΔ=BΓ\)
\(\widehat{A}=\widehat{Γ},\quad \widehat{B}=\widehat{Δ}\)
03Γ.3.γ 📘 Οι διαγώνιοι του παραλληλογράμμου
Οι διαγώνιοι ενός παραλληλογράμμου τέμνονται στο μέσο τους.
Αν οι διαγώνιοι \(AΓ\) και \(BΔ\) τέμνονται στο \(O\), τότε:
\(AO=OΓ\)
\(BO=OΔ\)
03Γ.3.δ 📘 Τι είναι ορθογώνιο;
Ορθογώνιο είναι παραλληλόγραμμο που έχει όλες τις γωνίες του ορθές.
\(\widehat{A}=\widehat{B}=\widehat{Γ}=\widehat{Δ}=90^\circ\)
Άρα το ορθογώνιο έχει όλες τις ιδιότητες του παραλληλογράμμου και επιπλέον:
• όλες οι γωνίες είναι \(90^\circ\),
• οι διαγώνιοί του είναι ίσες.
03Γ.3.ε 📘 Τι είναι ρόμβος;
Ρόμβος είναι παραλληλόγραμμο που έχει όλες τις πλευρές του ίσες.
\(AB=BΓ=ΓΔ=ΔA\)
Άρα ο ρόμβος έχει όλες τις ιδιότητες του παραλληλογράμμου και επιπλέον οι τέσσερις πλευρές του είναι ίσες.
03Γ.3.στ 📘 Οι διαγώνιοι του ρόμβου
Στον ρόμβο οι διαγώνιοι:
• διχοτομούνται, όπως σε κάθε παραλληλόγραμμο,
• είναι κάθετες μεταξύ τους,
• διχοτομούν τις γωνίες του ρόμβου.
03Γ.3.ζ 📘 Τι είναι τετράγωνο;
Τετράγωνο είναι τετράπλευρο που έχει:
• τέσσερις ίσες πλευρές,
• τέσσερις ορθές γωνίες.
Το τετράγωνο είναι ταυτόχρονα ορθογώνιο και ρόμβος.
03Γ.3.η 📘 Οι διαγώνιοι του τετραγώνου
Οι διαγώνιοι του τετραγώνου έχουν όλες τις βασικές ιδιότητες των διαγωνίων ορθογωνίου και ρόμβου.
Άρα:
• είναι ίσες,
• διχοτομούνται,
• είναι κάθετες,
• διχοτομούν τις γωνίες του τετραγώνου.
03Γ.3.θ 📘 Πώς συνδέονται τα τέσσερα σχήματα;
Κάθε ορθογώνιο είναι παραλληλόγραμμο.
Κάθε ρόμβος είναι παραλληλόγραμμο.
Κάθε τετράγωνο είναι και ορθογώνιο και ρόμβος, άρα είναι και παραλληλόγραμμο.
Όμως δεν ισχύουν πάντα τα αντίστροφα.
03Γ.3.ι 📘 Η σωστή στρατηγική
1. Ελέγχω πρώτα αν υπάρχουν δύο ζεύγη απέναντι παράλληλων πλευρών.
2. Αν όλες οι γωνίες είναι \(90^\circ\), έχω ορθογώνιο.
3. Αν όλες οι πλευρές είναι ίσες, έχω ρόμβο.
4. Αν έχω και τέσσερις ίσες πλευρές και τέσσερις ορθές γωνίες, έχω τετράγωνο.
5. Για γωνίες παραλληλογράμμου χρησιμοποιώ απέναντι ίσες και διαδοχικές παραπληρωματικές.
6. Για διαγώνιους χρησιμοποιώ τις ειδικές ιδιότητες κάθε σχήματος.
ΛΥΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ
Α. Παραλληλόγραμμο
1✅ Στο παραλληλόγραμμο \(ABΓΔ\) ισχύει \(AB=8\) cm και \(AΔ=5\) cm. Να βρείτε \(ΓΔ\) και \(BΓ\).
Απάντηση
Οι απέναντι πλευρές παραλληλογράμμου είναι ίσες.
\(ΓΔ=AB=8\text{ cm}\)
\(BΓ=AΔ=5\text{ cm}\)
2✅ Σε παραλληλόγραμμο μία γωνία είναι \(70^\circ\). Να βρείτε τις άλλες τρεις.
Απάντηση
Η απέναντι γωνία είναι ίση:
\(70^\circ\)
Οι δύο διαδοχικές είναι παραπληρωματικές:
\(180^\circ-70^\circ=110^\circ\)
3✅ Οι διαγώνιοι παραλληλογράμμου τέμνονται στο \(O\). Αν \(AO=6\) cm και \(BO=4\) cm, να βρείτε \(OΓ\) και \(OΔ\).
Απάντηση
Οι διαγώνιοι του παραλληλογράμμου διχοτομούνται.
\(AO=OΓ\)
\(BO=OΔ\)
Β. Ορθογώνιο
4✅ Πόσες μοίρες έχει κάθε γωνία ενός ορθογωνίου;
Απάντηση
5✅ Οι διαγώνιοι ενός ορθογωνίου είναι \(AΓ\) και \(BΔ\). Αν \(AΓ=10\) cm, να βρείτε \(BΔ\).
Απάντηση
Οι διαγώνιοι ορθογωνίου είναι ίσες.
6✅ Είναι κάθε ορθογώνιο παραλληλόγραμμο;
Απάντηση
Το ορθογώνιο έχει δύο ζεύγη απέναντι παράλληλων πλευρών.
Γ. Ρόμβος
7✅ Σε ρόμβο \(ABΓΔ\) ισχύει \(AB=7\) cm. Να βρείτε τις άλλες τρεις πλευρές.
Απάντηση
Όλες οι πλευρές ρόμβου είναι ίσες.
8✅ Τι γωνία σχηματίζουν οι διαγώνιοι ενός ρόμβου;
Απάντηση
Οι διαγώνιοι του ρόμβου είναι κάθετες.
9✅ Είναι οι διαγώνιοι κάθε ρόμβου ίσες;
Απάντηση
Στον ρόμβο οι διαγώνιοι είναι κάθετες και διχοτομούνται, αλλά δεν είναι γενικά ίσες.
Δ. Τετράγωνο
10✅ Ένα τετράγωνο έχει πλευρά \(6\) cm. Ποια είναι τα μήκη των άλλων πλευρών;
Απάντηση
Όλες οι πλευρές τετραγώνου είναι ίσες.
11✅ Να αναφέρετε τέσσερις βασικές ιδιότητες των διαγωνίων ενός τετραγώνου.
Απάντηση
Οι διαγώνιοι του τετραγώνου είναι ίσες, διχοτομούνται, είναι κάθετες και διχοτομούν τις γωνίες.
12✅ Είναι κάθε τετράγωνο και ορθογώνιο και ρόμβος;
Απάντηση
Έχει τέσσερις ορθές γωνίες, άρα είναι ορθογώνιο.
Έχει τέσσερις ίσες πλευρές, άρα είναι ρόμβος.
Ε. Σύγκριση και συνδυαστικά θέματα
13✅ Ένα παραλληλόγραμμο έχει όλες τις γωνίες ίσες. Τι είδους παραλληλόγραμμο είναι;
Απάντηση
Το άθροισμα των γωνιών τετραπλεύρου είναι \(360^\circ\).
Αφού οι τέσσερις γωνίες είναι ίσες:
\(360^\circ:4=90^\circ\)
14✅ Ένα παραλληλόγραμμο έχει όλες τις πλευρές ίσες. Τι είδους παραλληλόγραμμο είναι;
Απάντηση
Παραλληλόγραμμο με τέσσερις ίσες πλευρές είναι ρόμβος.
15✅ Ένα παραλληλόγραμμο έχει τέσσερις ίσες πλευρές και μία γωνία \(90^\circ\). Να το χαρακτηρίσετε.
Απάντηση
Εφόσον όλες οι πλευρές είναι ίσες, είναι ρόμβος.
Εφόσον μία γωνία παραλληλογράμμου είναι \(90^\circ\), όλες οι γωνίες του είναι \(90^\circ\), άρα είναι και ορθογώνιο.
Σχήμα που είναι ταυτόχρονα ρόμβος και ορθογώνιο είναι τετράγωνο.